اسپی مزگت (مسجد سفید)
مسجد سفید که در گویش تالشی به اسپی مزگت مشهور است. در کنار رودخانه دینا چال در میان جنگلهای انبوه و در بین راه مواصلاتی انزلی به هشتیر (تالش) جای گرفته است. بعضی آن را آق مسجد و نیز مسجد عبداللهی مینامند. با توجه به وجود کتیبه ای به خط کوفی ساخت این مسجد را به اوایل دوره اسلامی نسبت میدهند. رویش گیاهان و فشار شاخههای درهم درختان در لابه لای بافت این بنا از یک سو آن را در هاله ای اسرارآمیز فرو برده و از سوی دیگر ساختار بنا را دچار آسیب نموده است. مصالح بکار رفته در این بنا آجر، گچ، ساروج، گل و سفال است.
سفال بام این منطقه با سفالهای خمره ای دیگر نقاط گیلان متفاوت است و حالتی مسطح دارد. سطح بیرونی بنا با گچ اندود شده و وجه تسمیه بنا به همین علت است. با توجه به بقایای این ساختمان احتمالا پلان بنا متشکل از رواق میانی و دهلیزهایی در اطراف بود. عرض این دهلیزها ۳۴۰ سانتیمتر و ارتفاع آنها از کف حدود ۷۰/۵ متر است. پایههای رواق به صورت هشت گوش و در قسمت فوقانی پایهها طاق هلالی شکسته وجود دارد. ورودی این بنا با عرض ۱۶۰ سانتیمتر در شمال بنا جای دارد.
ابعاد آجرهای به کار رفته در بنا ۶ در ۲۳ در ۲۳ سانتیمتر و قطر دیوارهای مسجد حدود ۱۷۵ سانتیمتر است. از وجوه تزئینی بنا کتیبه ای به خط کوفی برجسته در قسمت درونی دهلیز است. این کتیبه به طول ۶ متر، حاوی آیات گچ بری از سوره توبه است و پایین آن نقوش گیاهی برجیته به چشم میخورد.











