مسجد جامع سمنان

مسجد جامع سمنان را می توان در زمره کهنترین و قدیمی‌ترین آثار اسلامی شهر سمنان به شمار آورد که با توجه به گمانه زنیها و حفاریهای اخیر در قرن اول ه بر روی خرابه‌های آتشکده بنا گردیده ولی در طول زمان تغییراتی در آن به وجود آمده است. و در حال حاضر در بنای کنونی مسجد آثاری از دوره مغول و تیموری دیده می‌شود. در کتاب تاریخی مرآت البلدان نگاشته شده است: گویند در زمان خلافت حضرت امیرالمومنین علی بن ابیطالب (ع) آن حضرت امر فرمودند که از کوفه تا بخارا هزار و یک مسجد بنا کنند. در حکومت عبداله بن عمر اعیان سمنان مسجد حالیه ابن بلد را ساختند.

ولی این بنا را عظمتی نبود به دفعات اشخاص عدیده بر بنای اول افزودند. ایوان آجری رفیع و بلند آن به ارتفاع بیش از ۲۱ متر در قسمت غرب صحن قرار دارد. که در زمان سلطنت شاهرخ تیموری به وسیله وزیرش خواجه شمس الدین علی بالیچه سمنانی و با استفاده از مال خاص وی و گنبد آن به وسیله خواجه ابوسعید در عهد سلطنت سنجر احداث گردیده است. در قسمت فوقانی ایوان و بر سه بدنه آن کتیبه ای از کاشی وجود دارد که ضلع شمالی ایوان شروع شده و پس از گذشتن از ضلع غربی تا انتهای جنوبی ادامه میابد.

شبستان شرقی که به وسیله درب ورودی جنوب شرقی از شبستان جنوبی و به وسیله درب شمالی از شبستان شمالی جدا می‌گشت به همت کیقباد بن ملک شرف الدین سمنانی وزیر امیر تیمور گورکانی ساخته شده است. در جلو درب ورودی شرقی که به نام جلو خان مشهور است. فضای هشت ضلعی بزرگی با پشت بغلهای کاشی کاری وجود دارد. بر بالای در ترکیبی از آجر و کاشی‌های رنگارنگ که کلمات الله. محمد. علی. فاطمه. حسن. حسین. به نمایش می‌خورد. در گوشه شمال شرقی این شبستان منار سلجوقی به ارتفاع ۲۰/۳۱ متر واقع است که درب ورودی آن در این شبستان باز می‌شود.