مسجد جامع کبیر
درخشان‌ترین بنای شهر یزد مسجد جامع آن است. بنای قدیمی و بسیار فاخر مجموعه‌ای است از درخشندگی کاشی‌ها، بلندی مناره‌ها، زیبایی گچکاری‌ها، گشادی صحن، آرامش فیروزه‌ای گنبد و بالاخره شبستان زمستانی که هر یک عنصر وعاملی از عظمت، زیبایی و هنرمندی یادگار گرانقدر، ارجمند و هزار ساله یزد است.
وسیع آن که هر یک عنصر وعاملی ازبزرگی، زیبا یی وهنرمندی این یادگار ارجمند وهزار ساله یزد است. ایوان بزرگ، غرفه‌ها، گوشواره‌ها، بزوارها، رواق‌ها و طنبی‌های آن همه در حد کمال زیبایی است و معماری باشکوه پارتی را با همه جلال و احتشام و زیبایی و ریزه کاری به یاد می‌آورد. قوس‌های جناغی خوش اندام آن که تناسب چهار و سه دارد، در عین زیبایی و ظرافت و تغزل، باریک بینی و ژرف نگری معمار ایرانی را در طراحی، اجرا و استواری بنا نشان می‌دهد. تکیه بلند و سر در آسمان این مسجد با اینکه ساختی بسیار کشیده دارد، بر شانه ای نازک استوار ایستاده و فشار عمودی مناره‌های آسمانی را بر روی جرزهای باربر نغز و لطیف کرده است. روشنایی گنبد با وضع تاقچه‌های گچ اندود دربرابر روزنه‌های مشبک به نحوی شاعرانه و ملایم تأمین شده است.
در کنار این مسجد کتابخانه ای به نام کتابخانه وزیری احداث شده که گنجینه ای نفیس از قرآن‌ها و کتاب‌های خطی است. این مسجد تا پیش از انقلاب اسلامی محل برگزاری نماز جمعه بود اما پس از پیروزی انقلاب، به لحاظ محدودیت فضا، انجام مراسم نماز جمعه به مسجد مرحوم آخوند ملااسماعیل منتقل شده است.
ساخته‌شده در دورهٔ آل مظفر (۱۳۱۴ – ۱۳۹۳ م)
۶۳۳ – ۷۱۲ سال پیش
