مسجد جامع (جامع کبیر)

مسجد جامع تبریز یکی از بناهای تاریخی و باستانی تبریز است.تاریخ دقیق بنای این مسجد به درستی معلوم نیست اما وجود مسجد جامع کبیر در محل فعلی در زمان اتابکان آذر بایجان که سعد الدین وراوینی به آن اشاره کرده است به دلایل زیر می‌تواند مستند باشد: ۱.

از نخستین سال‌های فرمان روایی روادیان، این مسجد درون قلعه تبریز وجود داشت و جزو قسمت معمور شهر به شمار می‌رفت.۲.در زمان حکومت روادیان، سلاجقه و اتابکان، این ناحیه از قسمت‌های مقدس شهر بود و بسیاری از سلاطین، امرا و وزرا در کنار معابد و مساجدی که شاید خود ساخته بودند، به خاک سپرده شدهاند.۳.همان مسجدی که در قرن ششم و هفتم به نام مسجد جامع کبیر خوانده می‌شد و قبر "شمس الدین عثمان طغرایی "در جانب غربی آن قرار داشت، در قرن دهم هجری آباد بود و"حافظ حسین کربلایی"به رای العین آن رادیده و از آن به نام مسجد جامع کبیر یاد کرده است.در زماتن حکومت ترکمنان و صفویه نیز همان مسجد آباد بود."حاج طالب خان "پسر "حاج اسحق خان تبریزی"مدرسه طالبیه در سال ۱۰۸۷ ه.ق در وقف نامه مدرسه طالبیه، از این مسجد با عبارت "مسجد جامع کبیر"نام برده است.در اثر زلزله‌های نیمه اول و دوم قرن دواردهم هجری، چند طاق این مسجد شکست و فروریخت.این بخش‌ها بعد‌ها به وسیله "احد خان"و پسر او "حسین قلی خان دنبلی"مرمت و تجدید بنا یافت.در بالای در شمالی مسجد جامع، سنگ نبشته ای به ابعاد ۱ متر در ۱ متر مشتمل بر فرمانی از شاه سلطان حسین صفوی وجود دارد که به خط محمد مومن تبریزی در ۱۵ سطر به خط ثلث بسیار زیبا در تاریخ شوال ۱۱۰۶ ه.ق روی سنگ رخام نصب شده است درون مسجد نیز سنگ نبشته دیگری به ابعاد ۱۷۲ در ۱۱۲ سانتیمتر از سنگ رخام به دیوار یکی از طاقهای غربی مسجد نصب شده است و از رویای شاه طهماسب صفوی برای القای رسومات تمغا حکایت دارد.