معبد کلات

در دامنه کوه مند در فاصله ۳۰ کیلومتری خورموج در جنوب روستای حیدری و در ارتفاعات سنگی مشرف به بستر قدیمی رودخانه سیلابی، آثار حجاری‌هایی در دل صخره ای بلند وجود دارد که راه باریکی از سطح بستر رودخانه به سمت اولین مدخل آن در ارتفاع ۶۰ متری کشیده شده است. نمای خارجی فعلی معبد کلات عبارت است از یک سکوی اصلی با سقفی اهرمی شکل و دو مدخل دیگر و ده حفره به شکل روزنه‌هایی درطرفین سکوی اصلی که به منزله نورگیرها یا پنجره رواق‌های اصلی معبد عمل می‌کنند. به نظر می‌رسد قسمت میانی، مکان جلوس کاهنان یا مقربان و انجام مراسم مخصوص مذهبی بوده است. قربانی یا گنهکار و یا کسی که باید عمل مراسم مذهبی در مورد او انجام می‌شد، روی سکوی میانی قرار می‌گرفت در بستر خشک رودخانه آثار بندها و آبگردان‌هایی در اراضی پای کوه وجود دارد که حاکی از وجود میدانی بزرگ در جلو معبد بوده است. سطح این میدان را با خاک و سنگ به طور مصنوعی بالا آورده اند. میدان جلو بنا ظاهراً محل تجمع گروه کثیری از مردم بوده که اکنون از بین رفته است. نکته قابل توجه در معبد کلات وجود چاه‌های متعدد در اتاق‌های پایینی است که به نظر می‌رسد جهت دفن اموات یا نگهداری استخوان آنها حفر شده است.