منطقه حفاظت شده پارک ملی

این پارک در ۱۹ مردادماه ۱۳۳۶ به نام منطقه حفاظت شده آلمه و یشکی تحت حفاظت قرارگرفت. در۲۳ بهمن ۱۳۴۰ با همان مساحت اولیه (۹۱۸۹۰) به منطقه حفاظت شده آلهه موسوم گردید و د ر شهریور ماه سال ۱۳۴۲ عنوان پارک ملی ودر سال ۱۳۴۳ نام پارک وحش را به خو د اختصاص داد. بعد از تغییر نام سازمان شکاربانی و نظارت برصید به سازمان حفاظت محیط زیست در شهریورماه ۱۳۵۰، منطقه ای در شرق این پارک به نام قرخت با مساحت ۳۴۰۰۰ هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده به آن الحاق ودرسال ۱۳۵۵ هردو منطقه در یکد یگر ادغام گردیدند ودر مجموع با مساحت ۱۲۵۸۹۵ هکتار، پارک ملی گلستان را تشکیل دادند که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، طی بررسی‌های مجدد و در نظرگرفتن مسائل اجتماعی و نیاز اهالی اطراف منطقه، مساحت آن به ۹۱۸۹۰ هکتار تقلیل یافت.

از نظر توپوگرافی، این پارک بی نظیر از صخره‌های مرتفع آهکی تا تپه ماهورهاثی با شیب و فراز کم تشکیل گردیده و از نظر اقلیمی بین دریای خزر و مناطق خشک شرقی قرارگرفته است، و به همین لحاظ اقلیم‌های متفاوت از نواحی بسیار مرطوب تا قسمت‌های نیمه خشک را در بر می‌گیرد. نزولات آسمانی در این پارک بر حسب منطقه متفاوت و میزان آن بین ۱۰۰۰ میلی متر تا کمتر از۲۰۰ میلی متر در سال متغیر است. درجه حرارت آن از۲۵- درجه تا ۳۵ + درجه سانتی گراد بر حسب ماه‌های مختلف متفاوت است. شرایط طبیعی پارک موجب به وجود آمدن زیستگاه‌های مناسبی برای زندگی پستانداران وحشی شده و گوناگونی این جانوران را نیز تشد ید کرده است. مناطق جنگلی این پارک را گونه هاثی مانند مرال (گاو کوهی، بزرگ‌ترین گوزن ا یران) و شوکا جلوه ای خاص بخشیده اند. در نواحی استپی نیز حیوانات مختلفی مانند آهو، قوچ و میش، کل و بز و یوزپلنگ زندگی می‌کنند. پلنگ، گراز، خرس قهوه ای، گرگ، شغال، گربه پالاس وگربه جنگلی (و نیز گونه مای متعددی از پستانداران کوچک) نیز از جانورانی هستندکه در اکثر نواحی ا ین پارک یافت می‌شوند.گفته می‌شود که ببر نیز در پارک وجود دارد. از میان جمعیت پستانداران بزرگ وحشی ا ین پارک، قوچ و میش بیش‌ترین تعداد را دا رند.

تنوع گونه‌های این پارک نیز به بیش از ۱۵۰ گونه پرنده وحشی میرسد. حدود ۴۸ نوع پرنده در فصل بهار و تابستان در منطقه یافت شده و۶۲ گونه نیز بومی پارک می‌باشند. به این ترتیب حدود ۱۱۰ نوع پرنده در ا ین پارک زاد و ولد می‌کنند. علاوه بر این، ۲۱ پرنده د یگر نیز در زمستان‌ها مشاهده شده و ۱۹ گونه د یگر نیز در مسیر مهاجرت خود در این پارک توقفی کوتاه می‌کنند. سار صورتی، شاهین بحری و بال لاکی از این دسته اند.

از انواع پرندگان قابل شکار این پارک به قرقاول، دکبک، تیهو، زنگوله بال، کوکر سینه سیاه، ابیا و بلدرچین می توان اشاره کرد که ابیا و بلدرچین مهاجر و بقیه بومی منطقه می‌باشند. از پرندگان شکاری و لاشخورهاثی که از سا پر جانوران تغذیه نموده و در سرتاسر سال در پارک مشاهده می‌شوند، می توان به قرقی، دلیجه، سار، کپه، دال سیاه، عقاب دریاثی دم سفید، طرلان و بالابان اشاره کرد. ا ین پرندگان در کنترل جمعیت انوع جانوری، بهنداشت محیط و حفظ سلامت انواع جانوران دیگر نقشی حیاتی دا رند. پارک ملی گلستان زیستگاه بسیاری از پرندگان وگنجشکان زیبا و آوازه خوان مانند دارکوب سیاه، بلبل، توکای باغی، انوع سهره‌ها، سسک‌ها، زرده پره‌ها، مگس گیر‌ها، زنبور خورک‌ها و دم سرخم‌ها می‌باشد. این گروه از پرندگان نقش بسیار مهمی در کنترل آفات نباتی ا یفا می‌کنند.

پارک ملی گلستان بین دو حوزه نیمه نم پسند و نیمه خشکی پسند قرار دارد و به تدریج در حرکت به طرف شرق، سیمای طبیعی آن به حالت استپیک تغییر پیدا می‌کند، به همین جهت عناصرگیاهی نواحی سه گانه فوق را می توان در پارک مشاهده نمود. تنوع و رنگارنگی گیاهان ا ین پارک چنان مناظر زیباثی را به وجود آورده است که نظیر آن را درکم تر جائی از ا ین سرزمین می توان دید. توسکای قشلاقی، کلهو، انجیر، توت، ملج، داغداغان، ازگیل، ولیک، زالزالک، سیامتو، گوجه وحشی، شیر خشت، دغدغک گردو، تمشک، انار وحشی، گلابی وحشی و... از گونه‌های مختلف گیاهی پارک محسوب می‌شوند. درکف جنگل گونه‌های بی شماری نظیر سرخس‌ها، متامتی و... پراکنده اند. در نواحی خشک تر درختچه‌های زرشک، تغ، گز، کاروان کش، بوته‌های کلاه میر حسن، گون، گدار، چوبک، درمنه، خار شتر و سایرگونه‌های استپی یافت می‌شود. درنواحی مرتفع گونه ارس نیز به طور پراکنده دیده می‌شود.

پارک ملی گلستان می‌تواند مورد بازدید وگذران اوقات فراغت عموم مردم به ویژه مسافران عبوری در مسیر جاده تهران - مشهد قرار گیرد. پارکینگ‌ها وکمپینگ‌هایی جهت استراحت و اقامت شبانه در این پارک ایجاد شده است که برخی از آنان مدت هاست مورد بهره برداری قرار می‌گیرد. از آن جمله می توان پارکینگ‌های تنگ راه، گلستان و آبشار را نام برد که امکان دسترسی به آن‌ها آسان و نیز از برخی جنبه‌های اساسی تفرجگاهی مانند ملاحظه مناظر زیبا و بدیع، بهره گیری از هوای پاک و لطیف، امکان مشاهده انواع پرندگان و سایر جانوران حائز اهمیت است. این پارکینگ‌ها حداقل وساثل و تجهیزات تفرجگاهی از قبیل میز و نیمکت، اجاق، زباله دانی و سرویس‌های بهداشتی را دا رند. ضمنأ کمپینگی جهت اقامت شبانه در دست تهیه است که پس از تکمیل مورد استفاده قرار خواهدگرفت. ساختمانی به منظور ارائه اطلاعات، نمایش فیلم‌ها واسلایدهای مربوط به منطقه و نیز بیان مسائل زیست محیطی که خود عامل موثری در ارتقاء سطح فرهنگ زیست محیطی بازدیدکنندگان به حساب می‌آید، ایجاد گردیده است.