عبد ا... هاتفی خرجردی

مولانا عبد ا... هاتفی از شعرای بزرگ اواخر عهد تیمور و اوایل دوره صفویه است.وی خواهر زاده شاعر برجسته ایرانی نور الدین عبدالرحمن جامی بود و در اوایل قرن نهم هجری قمری در خرجرد جام به دنیا آمد. هاتفی از کودکی در نزد دایی خود به تحصیل علوم ادبی متداول پرداخت و از آنجا که دارای طبع روانی در شعر و شاعری بود از سوی عبدالرحمن جامی مورد تشویق قرار گرفت. شروع شاعری هاتفی بدین گونه بود که پس از مطالعه در اشعار شعرای متقدم از جمله فردوسی و نظامی گنجوی در صدد برآمد خمسه‌ای مشابه خمسه نظامی بسراید واز دائی سخنور خود اجازه خواست.

عبدالرحمن‌جامی به او گفت که اگر بتواند پاسخ سه بیت حکیم فردوسی را بدهد قادر به سرودن خمسه مزبور خواهد بود. درختی که تلخست ویرا سرشت/ گرش بر نشانی بباغ بهشت // ور از جوی خلدش بهنگام آب / به ببیخ انگبین ریزی و شهد ناب // سرانجام گوهر بکار آورد / همان میوه تلخ بار آورد // عبدا...

در جواب چنین گفت: اگر بیضه زاغ ظلمت سرشت/ نهی زیر طاوس باغ بهشت // بهنگام آن بیضه پروردنش / زانجیر جنت دهی ارزنش// دهی آبش از چشمه سلسبیل/ در آن بیضه دم در دمد جبرئیل // شود عاقبت بیضه زاغ، زاغ / برد رنج بیهوده طاوس باغ // عبدالرحمن جامی پس از شنیدن چهار بیت فوق ذوق ادبی هاتفی را تحسین کرد و(رخصت خمسه گفتن داد.) هاتفی در طول زندگانی طولانی خود روزگار امیر تیمور، سلطان حسین بایقرا و شاه اسماعیل‌اول صفوی را دریافت و مورد اکرام و تجلیل امیرعلیشیرنوائی و شاه اسماعیل قرار گرفت.

وی در زندگانی به مدح و ستایش شاهان و امرا نپرداخت و روزگارش را با کشاورزی و زراعت می‌گذراند و درآمد خود را نیز بین فقرا ومستمندان تقسیم می‌کرد. هاتفی دراویش و صوفیان را بزرگ می‌داشت و در کنار باغ خود خانقاهی ساخته بود و در آن به عبادت و مراقبت نفس می‌پرداخت. وی در اواخر عمر با شاه اسماعیل اول صفوی که در راه بازگشت از جنگ با ازبکان‌به ملاقات او آمده بود دیدار کرد و شاهنامه‌ای در ذکر فتوحات شاه صفوی سرود که ناتمام‌ماند. هاتفی در سال ۹۲۷ هجری قمری در خرجرد جام درگذشت. هاتفی در سرودن انواع شعر بویژه مثنوی مهارت زیادی داشت.

در اشعار زیبای این شاعر به مضمونها و خیالات باریک و تشبیهات دقیق در اوصاف اشخاص، اعمال آنان در میادین جنگ وصف آرایی‌های قتال توجه شده است.