ممقان

مَمَقان شهری در بخش ممقان شهرستان آذرشهر استان آذربایجان شرقی است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن بالغ بر ۱۷ هزار نفر بوده است. که از این جهت بیست و یکمین شهر پرجمعیت استان محسوب می‌گردد. تاریخ بنیاد ممقان دقیقاً معلوم نیست؛ ولی قدمت زاویهٔ «باباجابر» که قدیمی‌ترین اثر تاریخی این شهر محسوب می‌گردد به سدهٔ هفتم هجری می‌رسد. از آثار تاریخی ممقان می‌توان به «آرامگاه پیرحیران»، «مسجد حاجی‌یعقوب» و «بیجووور» اشاره کرد. «مزیدلو»، «امشج»، «یوخاری محله» و «آشاقا کوچه» از مهم‌ترین محله‌های این شهر به‌شمار می‌روند.

قدمت

قدمت ممقان (با نام‌های مامقان، ماماقان، ماماغان، ماماگان) بر طبق برآوردها بین حداقل ۸۰۰ تا ۹۰۰ سال، و حداکثر۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ سال است که تقریباً برابر است با به قدرت رسیدن ایلخانان که هلاکوخان ایلخانی پایه گزارش بوده است. در دوران صفویه لشگریان صفویه بارها در ممقان توقف کرداند و سپس به جنگ با امپراتوری عثمانی رفتند و از این نظر ممقان را می‌توان خط مقدم جنگ‌های اولیه ایران و عثمانی دانست از طرفی قان در زبان ترکان باستان به معنی خان یا پادشاه بوده حتی بعضی از پادشاهان ترک‌ها و پادشاهان ایلخانی از پسوند قان برای خودشان استفاده می‌کردند و مثل البته بر طبق نام این شهر _ شهرستان در واقع مامان خان بود که در طول تاریخ نامش عوض شده است. نقل‌قول‌های مختلفی دربارهٔ وجه تسمیهٔ ممقان ذکر شده است؛ از جمله این‌که نام واقعی این شهر «مامقان» و به‌معنای «شهر مادر غازان‌خان» بوده و بعدها به ممقان تغییر یافته است. عده‌ای نیز بر این عقیده‌اند که نام واقعی ممقان «مامغان» و به معنای «شهر مغان» بوده است.

تمامی منابع در مناطق باستانی شهرستان ثابت شده است ولی متأسفانه توجهی به ان‌ها نمی‌شود اگر توجهات به قدمت و آثار باستانی که از بین رفتند می‌شد شهرستان ممقان قطعاً یک منطقه توریستی و گردشگری تبدیل می‌شد

مردم

هم‌اکنون بیشترِ مردم ممقان به پخت و فراوری نخود مشغول هستند و جو، خربزه، زردآلو، گندم، نخودچی و هندوانه، گردو بادام و سایر محصولات کشاورزی از عمده‌ترین محصولات کشاورزی این شهر محسوب می‌شوند. همچنین «سوزن‌دوزی»، «جارو بافی»، «ممقان دوزی» و «قالی‌بافی» نیز از مهم‌ترین صنایع دستی این شهر به‌شمار می‌روند.

اکثر مردم این شهر به شغل نخودپزی که قدمتی ۵۰ ساله دارد مشغولند این صنعت در کل دنیا مختص شهر ممقان می‌باشد. با توجه به آمار به‌دست آمده در سال‌های پیش ۱٬۳۰۰ کارگاه نخودپزی در ممقان مشغول فعالیتند.

زبان بومی مردم این شهر ترکی آذربایجانی می‌باشد.

دین

مردم شهر ممقان از مسلمانان شیعه ۱۲ امامی است.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۴۰۰ جمعیت این مکان ۲۵٬۶۰۰ نفر (۵۸۱۸ خانوار) بوده است.

اماکن مهم

از اماکن دیدنی ممقان می‌توان به این‌جاها اشاره کرد:

پارک بزرگ ایرینجی

مقبره پیرحیران-مقبره شهدای گمنام

مقبره پیرجابر

حمام تاریخی

روستای متروکه تورامین

دانشگاه‌ها

دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ممقان

دانشکده سما ممقان

دانشگاه پیام نور واحد ممقان

دانشگاه علمی کاربردی شیرین عسل

صنایع