کهنوج
شهر کَهنوج مرکز شهرستان کهنوج و یکی از شهرهای جنوب شرق ایران است.
این شهر که آب‌وهوایی گرم و خشک دارد، در میان چند کوه بلند قرار گرفته است. بیشتر مردم این شهر بلوچ هستند و طبق آخرین آمار، جمعیت کهنوج بالغ بر ۵۲ هزار نفر است.
نام گذاری
نام کهنو (ج) را به معنای کَهن نو (قنات نو) دانسته‌اند. قنات اصلی این آبادی، قنات شیخ‌آباد بوده و قنات نو پرآب در کنار قلعه قدیمی که به «کلات» مشهور بوده واقع شده و باعث پیشرفت این آبادی شده؛ کهنوج از دو واژه (کهن) و (نو) (قنات نو) تشکیل شده است. در مرکز این شهر قلعه ضرغام وجود دارد که هسته اولیه تشکیل این شهرستان بوده است. در حال حاضر قسمتی از قلعه ضرغام باقی مانده است، و در مجاورت شهرک ولیعصر واقع شده است.
موقعیت جغرافیایی
شهر کهنوج از شمال با جیرفت و عنبرآباد از جنوب به منوجان، از شرق به قلعه گنج و رودبار جنوب و از غرب به فاریاب و رودان در استان هرمزگان محدود می‌شود. همچنین کهنوج به دلیل قرار گرفتن در مسیر اصلی زاهدان به بندرعباس و همچنین کرمان به بندرعباس از موقعیت مهمی برخوردار است.
شهرستانهای جدا شده از کهنوج
چهار شهرستان فاریاب، قلعه گنج، رودبار جنوب و منوجان از شهرستان کهنوج جدا شده‌اند و به مرور از بخش به شهرستان تبدیل گشته‌اند.
به این پنج شهرستان { رودبار جنوب - منوجان - کهنوج - فاریاب - قلعه گنج } پنج گنج گفته می‌شود.
آب‌وهوا و اقلیم
آب‌وهوای کهنوج گرم و خشک است و این شهر تابستان‌هایی گرم و زمستان‌هایی نسبتاً معتدل و تا حدودی سرد دارد. نسیم مطبوعی که شب‌ها می‌وزد خنک است و به «شوباد»، یعنی بادِ شب معروف است. این واژه، یعنی شوباد نام خود را به اسم بسیاری از مغازه‌ها و ساختمان‌ها نیز داده است؛ به‌طوری‌که سینمای شهرستان کهنوج به سینما «شوباد» معروف است و در محوطه پارک بزرگ شهر و نزدیک به دریاچه پارک قرار دارد. همچنین نیروگاه سیکل ترکیبی این شهر نیز شوباد نام دارد. کمترین دمای ثبت شده در شهر کهنوج تاکنون، ۲٫۴- درجه سانتیگراد زیرصفر بوده است.
نواحی کوهستانی اطراف شهر
وجود کوه‌های نسبتاً مرتفع در ارتفاع متوسط ۲۰۰۰ متر در جنوب غربی، شمال، شمال غربی و شمال شرقی که همانند دیواری اطراف آن را فراگرفته است. ارتفاعات این منطقه دنبالهٔ رشته کوه‌های زاگرس و کوه‌های پراکنده مرکزی است که از شمال به جنوب از ارتفاعات شهرستان می‌توان، کوه‌های جبال بارز در شمال شرقی را نام برد. همچنین می‌توان کوه‌های کلمرز و گرم و کوه شهری و کوه شاه نیز نام برد؛ که ارتفاع متوسط آن‌ها به ۲۰۰۰ متر می‌رسد به دلیل نفوذ توده‌های گرافیتی در بخشی از این ارتفاعات معادن کرومیت ایجاد شده است.
صنایع و کارخانه‌ها
نیروگاه کهنوج
نیروگاه گازی کهنوج و در آینده نیروگاه۱۰۰۰ مگاواتی سیکل ترکیبی کهنوج از منابع تأمین انرژی این منطقه هستند.
مجتمع تیتانیوم کهنوج
بزرگ‌ترین کارخانه تیتانیوم کشور است که در شهرستان کهنوج (۲۵ کیلومتری محور کهنوج- بندرعباس) واقع شده است.
دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج
دانشگاه پیام نور واحد کهنوج
دانشگاه علمی کاربردی فرمانداری کهنوج
پردیس دانشگاه کشاورزی علمی کاربردی جهاد کشاورزی کهنوج
مجتمع آموزش عالی سلامت کهنوج
حوزه علمیه ولیعصر (عج) کهنوج
مراکز فرهنگی
کتابخانه‌ها
کتابخانه عمومی شهید مطهری
سینما
سینما شوباد
آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری
از آثار تاریخی این شهر:
قلعه تاریخی ضرغام، این قلعه سالیان زیادی مرکز حکومت رودبار زمین (شهرستانهای کهنوج، منوجان، اسلام‌آباد (رودبار جنوب)، قلعه گنج، فاریاب، بشاگرد و بخشهایی از شهرستان جیرفت) بوده است. این قلعه در جوار شهرک ولیعصر و فاصله نزدیکی با قبرستان اصلی شهر دارد
عمارت ضرغام السلطنه مالکی که ساخته شده در دوره قاجار است، این عمارت واقع در دامنه کوه ناصر آباد و نزدیک قبرستان میرعمر است
تنگ رزون، در ۱۰ کیلومتری جاده کهنوج بندرعباس
مورکردی (چاه زیارت)،
دشت زیبای مور در نازدشت
طبیعت زیبا و رودخانه گشکندر بعد از زیارت بی بی طیبه
پارک و شهربازی کهنوج،
زیارت بی بی طیبه روستای ازلی، فاصله تا مرکز ۳ کیلومتر
زیارت دیوان مراد در روستای چاه ریگان که از مناطق خوش آب و هوا و واقع در ارتفاعات کوه‌های کلمرز می‌باشد. اخیراً راه آسفالته به طرف این مکان مورد بهره‌برداری قرار گرفت و رفت و آمد بازدیدکنندگان و مسافرین به سهولت انجام می‌شود.
منطقه گردشگری گشکندر وباتیلی
برخی پارک‌ها و فضای سبز شهری
پارک شوباد
پارک تأمین اجتماعی
پارک نشاط
جمعیت‌شناسی
مردم‌شناسی
مردم این شهر از قوم بلوچ هستند و اندکی از اقوام فارس در آنجا ساکن هستند.
زبان و گویش
کهنوجی‌ها به گویش رودباری تکلم می‌کنند که به بلوچی و بندری شباهت دارد.
جمعیت
جمعیت این شهر در سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۵۲٬۶۲۴ نفر بوده است.
سوغات
مرکبات از جمله پرتقال، نارنگی، لیموترش، انبه
رطب
شلک و سمسیل
خرما و فرآورده‌های آن
غلاتی چون گندم و ذرت
انوع تره بارهای مرغوب از جمله خیارسبز گوجه فرنگی سیب زمینی پیاز و انواع صیفی جات می‌توان اشاره کرد
همچنین گیاهی خودرو به نام شُلَک به صورت پخته و سرخ شده، بسیار خوشمزه و مقوی است که بیشتر در گندم زارها زمینهای کشاورزی و دشتها یافت می‌شود.
همچنین شهرستان کهنوج و شش شهرستان همجوارش، در زمستان بار اصلی محصولات صیفی و سبزیجات کشور را تأمین می‌کنند.
همچنین شهرستان کهنوج غذای خوشمزهٔ دیگری را هم درست می‌کند که کهنوجی‌ها آن را رَنگینَک نامیده‌اند. این غذای خوشمزه با خرما و شکر و … درست می‌شود.