فرش پازیریک (در روسیه)

قدیمی‌ترین فرش دستباف ایران در سال ۱۹۴۹ م در دومین مرحله کاوشهای باستان شناس روسی. رودنکو در منطقه پازیریک روسیه کشف شد و فرش پازیریک نامیده شد. این فرش حدود قرن پنجم یا اول قرن چهارم پیش از میلاد بافته شده است. ابعاد فرش مزبور ۸۳/۱ متر در ۲ متر می‌باشد و به قراری که کاشف فرش تشخیص داده است در هر دسیمتر مربع ان ۳۶۰۰ گره زده اند. کار آن ظریف و زیباتست و نقش روی فرش عبارتست از: حاشیه ای مشتمل بر تصویر حیوانات افسانه ای بالدار.

پس از ان ردیف سواران ایرانی که به ترتیب یک نفر بر اسب سوار و پشت سر او یک نفر دهانه اسب را گرفته است و می‌برد. سواران مزبور کلاه مخصوص ایرانیان را بر سر نهاده اند. انتهای زیرین کلاه از زیر چانه کج شده به پایین دهان منتهی می‌گردد و نوک طرف دیگر آن هم باریک است.پس از آن ردیف گوزنهای خط و خالدار و بعد ازآن حاشیه مجددی مشتمل بر تصاویر حیوانات افسانه ای بالدار و در وسط فرش نوعی نقوش چهار برگی که از گل.و بوته‌های آشوری اقتباس شده است. این قالی چند رنگ دارد که بیشتر آن قرمز. آبی. سبز. زرد کمرنگ. نارنجی می‌باشد.

تاریخ این قالی از روی شکل اسب سواران معلوم می‌شود. طرز نشان دادن اسبهای جنگی که به جای زین قالی بر پشت آنها گسترده اند و پارچه روی سینه اسب از مشخصات آشوریها می‌باشد.. لکن در روی فرش پازیریک ریزه کاریهای مختلف و طرز گره زدن دم اسب و چگونگی گره مزبور آشوری نیست بلکه مربوط و متعلق به دوران پارسیان است. گره‌های دم اسبهای روی فرش در نقوش برجسته تخت جمشید نیز دیده می‌شود. فرش پازیریک نمونه کمیاب و زیبایی است که با تکنیک بالا بافته شده است.

این فرش باستانی که از برکت یخبندان سیبری ۲۴۰۰ سال سالم مانده بود اکنون در موزه ارمیتاژ لنینگراد نگهداری می‌شود.