محمد رودکی
´´ابوعبدالله جعفرابن محمد رودکی´´ در قرن سوم هجری در حدود سالهای ۲۵۰ تا ۲۶۰ه. ق در روستای بنج رودک، در نزد یکی سمرقند، متولد شد. تولد رودکی با تولد دو چهره از بزرگان تاریخ علم، محمد بن زکریای رازی پزشک نامدار ایرانی و ابونصر فارابی فیلسوف نامی ملقب به معلم ثانی همراه بوده است. رودکی در کودکی بسیار تیزهوش و با حافظه بود، چنانکه در هشت سالگی قرآن را حفظ کرده بود. همچنین آوازی خوش داشت و به سبب همین خوش آوازی به خوانندگی و نوازندگی کشیده شد و نواختن بربط را آموخت و در این هنر استاد شد. رودکی بزرگترین و مشهورترین شاعر دوره سامانی بود.
وی نخستین شاعر مهم زبان فارسی و به عنوان پدر شعر فارسی شهرت دارد. کسانی که پیش از او به فارسی شعر گفته اند اشعار شان زیاد نبوده و از حیث روا نی و استحکام نیز بپای اشعار رودکی نمی رسیده است. اهمیت رودکی در تاریخ ادب ایران نه تنها به سبب آن است که وی پیش از شاعران بزرگ دیگر به سرودن شعر فارسی روی آورد، بلکه از آن جهت نیز هست که انواع مختلف شعر فارسی را به زیباترین و رساترین صورت ابداع کرد.
او نخستین شاعری است که قالبهای گوناگون شعر فارسی را بر پایه ای استوار بنا نهاد و راه را برای ظهور بزرگانی چون فردوسی و سایر استادان عصر غزنوی هموار کرد. رودکی بعدها به بخارا میرود و به دربار سامانی راه میجوید و فوق العاده مورد محبت و احترام پادشاه و درباریان قرار میگیرد و در دربار به نعمت و ثروت میرسد. سرانجام رودکی در پی آزار و اذیت عده ای، از دربار طرد شد و در سال ۳۲۹ ه. ق در همان روستای زادگاه خویش در فقر درگذشت.
منبع: کتاب ترین های ایران