بنای بیستون

این بنای تقریبا مستطیل شکل در جهت شرقی – غربی در شمال کاروانسرای صفوی بیستون و رو به روی فرهاد تراش در زیر جاده قدیمی همدان – کرمانشاه قرار دارد. این بنا از دو بخش تشکیل شده است. بخش شرقی به ابعاد ۸۵ در ۸۰ متر دیوار‌های پیرامونی به عرض ۴۰/۲ متر دارد. ورودی این بنا در ضلع شرقی است. بخش غربی به ابعاد ۴۴ در ۵۵ متر از طریق یک ئرئدی به بخش شرقی مرتبط می‌شود. این بخش در حقیقت حیاط خلوت مجموعه را شکل می‌دهد. نمای روکار دیوار‌های بنا به وسیله بلوک‌های سنگی تراشیده و قسمت داخلی دیوار‌ها با لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته است. در دیوار‌های بیرونی این بنا به فواصل معین پشتبند‌های مستطیل شکلی به طول متوسط ۱۰/۳ متر ایجاد شده است. بر روی برخی از بلوک‌های سنگی این بنا نشانه‌هایی از حجاران ساسانی دیده می‌شود. کاوش‌های باستان شناختی نشان می‌دهد. این بنا در دوره ساسانی به صورت نیمه کاره رها شد و در آن زمان فقط دیوار‌های پیرامونی آن ساخته شد مورخین اشاره می‌کنند که خسرو پرویز قصد داشت این کاخ را تکمیل کند. در دوره ایلخانی با ساختن شصت و چهار اتاق در داخل بنا، از آن به عنوان کاروانسرا استفاده شده است.