حمام شوکتیه

حمام شوکتیه با مساحت یک صد و پنجاه متر مربع در خیابان منتظری شهرستان بیرجند، در کنار مدرسه بزرگ شوکتیه قرار دارد. این حمام نیز مانند سایر حمام‌های سنتی، جهت تنظیم رطوبت و گرمای بینه از سطح معبر عمومی پایین تر ساخته شده است. فضای بینه حمام دارای سکوهای نشیمن و رختکن است. در زیر سکوها، حفره‌های کوچکی- جای کفش - به چشم میخورد که دارای قوس خفته است. از قسمت‌های جالب توجه این حمام، وجود فضایی کوچک در قسمت بینه حمام است که ستونی کوچک به شکل مدور و پایه ستونی مربع شکل به آن زیبایی خاصی بخشیده است.

در دو طرف ستون، قوس‌های هلالی به سبک رومی و جهت مسقف کردن این فضا، به شکل ضربی به وجود آمده است. هم چنین گنبد شبدری بینه از قسمت‌های دیگر این فضا به شمار میرود که چهار نورگیر در آن تعبیه و روی آن تزیینات خاصی به کار رفته است. گرم خانه در سطح پایین تری نسبت به بینه قرار دارد و ارتباط بینه وگرم خانه از طریق میان در است. گرم خانه، محل اصلی شستشو بود. این حمام بر خلاف سلیر حمام‌های سنتی، خزینه ندارد و از ابتدای ساخت برای رعایت اصول بهداشتی به صورت اتاقک‌های دوش دار طراحی شده است.

در پشت گرم خانه فضایی وجود دارد که توسط تیغه ای به دو قسمت تقسیم میشود. در سمت راست، آب سرد و در سمت چپ دیگ مخصوص گرم کردن آب مشاهده می‌شود.در هر یک از این قسمت‌ها لوله‌های فلزی موجود است. این لوله‌ها از دیوار گرم خانه بیرون آمده و به لوله‌های دوش متصل می‌شوند و بدین ترتیب آب دو قسمت مخلوط می شده و به صورت ولرم در می آمده است. از جمله تزیینات این حمام میتوان به آجر کاری گنبد شبدری حمام با آجر‌های قرمز و آبی، فضای ستون دار بینه، طاقچه چند قسمتی در فضای بینه و فضای جاکفشی تعبیه شده در زیر سکوهای نشیمن با سقف قوس خفته اشاره کرد.

مصالح به کار رفته در این حمام آجر، خاک رس، گچ، ملات گچ و خاک، ملات ساروج و ملات گل و کاهگل است.