تپه باستانی زیویه
این تپه در روستای زیویه حدود ۵۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر سقز واقع و از محوطه بسیار وسیعی برخوردار است. طی کاوش‌های باستان شناسی در این تپه قلعه باستانی زیویه از زیر خاک بیرون آمد. این قلعه روی یکی از تپه‌های نسبتا مرتفع منطقه ساخته شده و بر محیط اطراف اشراف کامل دارد. در نخستین کاوش که توسط (ایوب ربنو) در سال ۱۳۲۵ شمسی در این منطقه صورت گرفت و بیشتر جنبه تجاری داشت اشیاء منحصر به فردی از یک تابوت برنزی به دست آمد که در نوع خود از شاهکارهای فلزکاری و سفال گری محسوب می‌شود. همین امر موجب تخریب بسیاری از آثار معماری ارزشمند این قلعه (کاخ دژ) عظیم گردید. این قلعه که به اقوام ماد و ماننایی تعلق داشت در حدود ۲۷۰۰ سال پیش ساخته شده است.
در سال ۱۳۵۴ شمسی اولین فصل کاوش‌های علمی باستان شناسی در این تپه آغاز شد و تا سال ۱۳۸۰ ادامه یافت. طی چند فصل کاوش نتایج قابل توجهی در زمینه شناخت وضعیت معماری آن به دست آمد. از جمله اشیای به دست آمده در این کاوش‌ها قطعات عاج منقوش بود که نقوش حیوانی و صحنه شکار اساطیر روی آنها حک شده و از ارزش ویژه ای برخوردار است.
اهمیت این قطعات به حدی است که از روی دو نمونه از آنها نقش برجسته آبیدر سنندج. طراحی. بزرگنمایی و ساخته شد.برای احداث قلعه زیویه استادکاران پس از بنیاد مصطبه. سکوهایی برای دست یابی به سطح صاف و هموار پدید آوردند و در بین شیبهای موجود در تپه با بهره گیری از خشت خام. سنگ و چوب قلعه ای در نهایت استحکام و پایداری بنا نهادند. پی‌ها و پله‌های پایه ستون‌ها از سنگ ساخته شده و برای ساخت دیوارها خشت خام به ابعاد ۱۶ * ۴۶ * ۴۶ سانتی متر به کار رفته است. ورودی اصلی قلعه با ۲۱ پله سنگی در شرق تپه قرار دارد. از جالب‌ترین قسمتهای قلعه تالار ستون دار آن با ۱۶ پایه ستون سنگی مدور است. قطر این پایه ستون‌ها حدود ۹۵ تا ۱۰۵ سانتی متر است. کف تالار با خشت خام به صورت شطرنجی مفروش شده است.
دیگر بخش‌های این قلعه عظیم شامل سالن‌ها. حیاط‌ها و اتاق‌های متعددی است که هر یک عملکردی خاص داشت. نکته قابل توجه استفاده از فاصله پشت بندهای ایجاد شده برای استحکام و ایستایی دیوارهای قلعه است که به عنوان سیلو (انبار غله) مورد استفاده بود. در کاوش‌های سال ۱۳۸۰ نمونه‌هایی از غله در کف انبارها که هر یک بیش از ۸ متر عمق داشت به دست آمد.
