سنگ نبشته شهر روسا در ماکو

روسا یکی از شهرهای اورارتویی بود که در قرن نهم پیش از میلاد و در زمان روسای دوم حاکم اورارتو ساخته شد. روسای دوم پسر آرگیشتی دوم از پادشاهان معروف اورارتو پس از اتمام شهر کتیبه ای در بالای آن نصب کرد. این کتیبه که یکی از نفایس آثار کهن این سرزمین است توسط روسای دوم پسر آرگیشتی دوم از پادشاهان معروف اورارتو به خط میخی نوشته شده و توسط باستان شناس معروف آلمانی پروفسور مین تس ترجمه شده است. طول کتیبه ۷۲ و عرض آن ۵۶ و ضخامت آن ۱۱ سانتی متر و وزن آن ۱۱۰ کیلوگرم است. بر روی این کتیبه ۱۶ خط موازی رسم شده است. شهر روسا و کتیبه آن هر دو به سرنوشت تلخی دچار شده اند. شهر روسا در اثر حمله و هجوم قوم آشور با خاک یکسان شده و امروز فقط دهی به نام بسطام از دهستان چایپارا به شمار می‌رود. سنگ نبشته را نیز مدتی از محل خود برداشتند و بر پایه پلی بر رودخانه اق چای در محلی که از قریه کسبیان از توابع خوی می‌گذرد نصب کردند. پس از آنکه پل مزبور روی به خرابی و انهدام گذاشت کسانی آن را برداشتند و به شهر ماکو بردند. سنگ نبشته مورد بحث سالها در ماکو مفقود شد تا اینکه به همت آقای موسوی ماکویی نماینده وقت شهرستان ماکو کشف و به اداره آموزش و پرورش آن شهرستان تحویل گردید.