شهر اورارتویی بام فرهاد

اخیرا آثار یک شهر تاریخی مربوط به هزاره اول پیش از میلاد در شهرستان ماکو کشف شده است که در ارتفاعات مجاور روستای (سنگر) در ۷ کیلومتری شمال شهر ماکو در مکانی موسوم به (بام فرهاد) قرار دارد. بر اساس گمانه زنی‌های انجام شده این شهر به اقوام اورارتو تعلق دارد و فاقد استحکامات دفاعی بوده است. جهت شهر شرقی و غربی است و در شرق آن بافت مذهبی شهر قرار دارد. در این قسمت شهر یک معبد سنگی متعلق به خدای (خالدی) خدای جنگ اورارتوها نیز واقع است. در میان ارتفاعات اطراف، خانه‌های عمومی و در غرب شهر سایر تاسیسات همگانی قرار گرفته اند. کشف دیوار شهر و یک معبد سنگی دیگر در محلی موسوم به (کوراوغلی قلعه سی) از یافته‌های مهم این گمانه زنی است. بر اساس مطالعات صورت گرفته، شهر در زمان آبادانی خود حدود ۲۰ هکتار وسعت داشته است و اهالی آن نیز آب مورد نیاز خود را از رودخانه سنگر که از میان شهر می گذشته است تامین می کرده اند.