مسجد میرزایی

مسجد میرزایی در مجموعه بازار پایین قرار گرفته است و قدیمی‌ترین بنای مذهبی پابرجای شهر زنجان است.این بنا، احتمالاً در حد فاصل اواخر دوره صفویه تا قاجارساخته شده است. مسجد میرزایی از دو بخش تشکیل یافته است. بخش نخست معروف به شبستان قدیم و بخش دوم، مسجد جدیدی است که تقلید ناقصی از مسجد چهارایوانی را به نمایش می‌گذارد و از عناصر مسجد چهارایوانی، فقط صحن مرکزی، ایوان‌های چهارگانه، حجره‌های طلاب، وضوخانه، شبستان زنانه و مردانه آن را دارد. شبستان مسجد به دوبخش مردانه و زنانه تقسیم شده است و در حدفاصل آن‌ها، پنجره‌های اروسی کار گذاشته شده است. شبستان مردانه از ۸ واحد تاق و توز ه تشکیل شده است و بر یک ردیف ستون سنگی استوار شده است. تاق‌های بنا که از نوع خوزی (رومی) با سبک آجرچینی هستند، در هرچشمه از شبستان‌ها به طرز خاصی اجرا شده اند. تاق‌های شبستان زنانه، در راستای یک دیگر بوده و مشتمل بر ۴چشمه اند. محراب تقریباً در چشمه وسطی ضلع جنوبی جای گرفته است و در

چشمه‌های دیگر نیز تکرار شده است. در نتیجه این تکرارها، در شبستان مردانه ۴ محراب پدید آمده است. برخی از صاحب نظران این پدیده را با مذاهب اربعه اهل سنت و جماعت در ارتباط می‌دانند که البته با عنایت به تاریخ ساخته شدن مسجد، نمی‌تواند درست باشد. به نظرمی رسد که هدف از ایجاد محراب‌ها رعایت کامل اصل قرینه سازی بوده است.

گرد اگرد صحن مرکزی مسجد را حجره‌ها و ایوان‌های چهار گانه به طور قرینه پوشانیده اند جمعاً ۱۴ واحد حجره در سه طرف صحن قرار د ارد

درگاهی‌های صحن با استفاده از، کاشی‌های پیش بر به رنگ‌های سفید، مشکی، فیروزه ای، زردو سبز درطرح‌های اسلیمی متنوع ساخته شده اند و طرفین ایوان‌های چهارگانه با کاشی‌های خشتی و با طرح‌های اسلیمی و هندسی زینت داده شده است.

در بالای ایوان‌های جنوبی، تاریخ ۱۳۰۱هجری قمری نوشته شده است.کاشی‌های این مسجد به دوران قاجار تعلق دارند و از نظر شباهت با کاشی‌های مسجد جامع و مسجد خاتم زنجان قابل مقایسه اند.

در سر دراین مسجد تاریخ دیگری با عدد۱۳۸۲ هجری قمری به چشم میخورد. در این قسمت، همچنین کتیبه ای به خط نستعلیق وجود دارد که حاوی وقفنامه ای است.