شهر باستانی زرنج

ویرانه‌های شهر باستانی زرنج پایتخت قدیم سیستان در جلگه ای که در اطراف دریاچه هامون واقع شده باقی مانده است. آثار ویرانه‌ها معرف زمان آبادی و پایتختی این ناحیه مشهور تاریخی در دوران باستان و پیش از اسلام می‌باشد. بناهای فراوانی در منطقه زرنج از ادوار پیش از تاریخ و دوران هخامنشی، اشکانی، ساسانی و اسلامی کشف خواهد شد. از این شهر که حدود ۱۱۱۹ سال قبل پایتخت سیستان بود اثری نیست.

در وصف این شهر آمده: شهری با حصار و پیرامون آن خندق است و اندر وی رودهاست و اندر خانه‌های وی آب روان است، دارای پنج در آهنی است و گرمسیر است و برف نمی‌بارد. بعضی نیز پایتخت سیستان را همان آبادی معروف به (ارم شهرستان) می‌دانند و روایتی هم هست که پایتخت سیستان قبل از زرنج (رام شهرستان) خوانده می‌شد. تغییر مسیر هیرمند و شاید هم طغیان آن باعث شده است که آبادی‌ها و شهرستانهای قدیم این ناحیه خراب شوند. ممکن است حفریات تاریخی بسیاری از این مسایل را روشن نماید.

در روایات محلی سیستان افسانه ای در مورد خرابه‌های معروف به (سابور شاه) است. بدین ترتیب که داماد سابور در شهرستان از آبادی‌های سیستان می زیسته است. دختر سابور شاه به بچه اش می‌گوید که وقتی پیش پدربزرگ خود رفتی هر چه رونما به تو داد نپذیر و درخواست کن که سهم ما را از آب هیرمند دوچندان کند و چون چنین درخواست کرد و پدربزرگ بخشید شهر که در شمال کوه خواجه قرار داشت زیر آب رفت.